Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі, рэдакцыя часопіса «Роднае слова» і канал «Культура» Беларускага радыё абвяшчаюць конкурс навукова-даследчых работ «Васількоў шапатліваю моваю…». Конкурс прымеркаваны да Міжнароднага дня роднай мовы і скіраваны на захаванне духоўнай спадчыны народа, павышэнне моўнай кампетэнцыі носьбітаў беларускай мовы, грамадзянска-патрыятычнае выхаванне і развіццё навукова-даследчых здольнасцей навучэнцаў і студэнтаў.

 

Літаратура і час

Міцкевіч Вера. “Трэба чыстым быць душою…”: экалогія душы ў паэме “Сымон-музыка” Якуба Коласа (3)

Міцкевіч Марыя, Шувагіна-Адамовіч Наталля. Да гісторыі перакладаў паэмы “Сымон-музыка” Якуба Коласа  (6)

Вабішчэвіч Таццяна. Гімназічнае атачэнне Сяргея Палуяна ў Мазыры (9)

Трус Мікола. Галасы і адгалоскі развітання з Сяргеем Палуянам у 1910 г. (14)

Жыбуль Віктар. “Вітрына”, якая не заззяла: Ян Скрыган пад псеўданімам Янка Відук (18)

Траццяк Зоя. Працэс “белетрызацыі – дакументалізацыі” аповеду пра Першую сусветную вайну ў кнізе “Кругі” Яна Скрыгана (22)

Юркойць Дзмітрый. Асаблівасці ідэйна-мастацкай эвалюцыі творчасці Міхася Васілька (25)

Міховіч Ульяна. Ліст Алега Жылуновіча (сына Цішкі Гартнага) з блакаднага Ленінграда: Лісты на шляхах Перамогі (28)

Самахвалаў Дзмітрый. Шматгранная спадчына Міхайлы Грамыкі: Асоба на архіўных старонках (30)

Шамякіна Марыя. “Дыхайце эканомна”: канспіралагічная камедыя Андрэя Макаёнка (31)

Бароўка Ванда. Паспрабаваць раскрыць lux veritatis: Да 85-годдзя з дня нараджэння Кастуся Тарасава (35)

Шапран Наталля. Феномен даследчыцкай зацікаўленасці ды чытацкага шанавання: Да 95-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Караткевіча (3)

Літаратура і час

Навасельцава Ганна. Аксіялагічны патэнцыял дэтэктыўнага рамана Уладзіміра Караткевіча (4)

Бароўка Ванда. Феномен мастацкага эксперымента: “Чорны замак Альшанскі” Уладзіміра Караткевіча (8)

Кузьміч Наталля. Паэтыка і ідыястыль Уладзіміра Караткевіча: дыялектыка камунікатыўна-функцыянальнага ўзаемадзеяння (12)

Бараноўскі Алесь. Аўтарская прысутнасць у паэзіі Уладзіміра Караткевіча і голас сучаснасці: На матэрыяле зборніка “Быў. Ёсць. Буду” (14)

Смолка Вікторыя. “Песняй парушаеш ты спакой”: Народная песенная інтанацыя ў лірыцы Уладзіміра Караткевіча (19)

Ганчарова-Цынкевіч Таццяна. Вобразна-фальклорны струмень паэзіі Уладзіміра Караткевіча (23)

Жаўняровіч Пятро. Элементы раблезіянскага стылю ў творчасці Уладзіміра Караткевіча (25)

Шматкова Ірына. На службе “рыцару сумлення і свабоды”: Анатоль Верабей – слынны караткевічазнаўца (28)

Да 90-годдзя заснавання Філалагічнага факультэта 
Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны

Хахомаў Сяргей, Палуян Алена. Філалагічнаму факультэту Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны – 90 (3)

Літаратура і час

Мельнікава Анжэла. Гомельская школа літаратуразнаўства (9)

Кошман Павел. Шматмоўная спадчына беларускай літаратуры ХІХ стагоддзя: праблема ідэнтыфікацыі (13)

Багдановіч Ірына. Творчасць Габрыэлі Пузыні і літаратурны бідэрмаер (17)

Лешчанка Лідзія. Матыўныя комплексы малой прозы рамантыкаў Яна Баршчэўскага і Эдгара Алана По (23)

Ярмоленка Алена. Канцэпты жыцця і смерці ў творчасці Максіма Гарэцкага і Івана Навуменкі (27)

Бароўская Ірына. Значэнне вершаў Уладзіміра Караткевіча для самаідэнтыфікацыі беларусаў (30)

Лозка Таццяна. Метафарычнасць у лірыцы Алеся Разанава (32)

Пятроўская Таццяна. Асаблівае дзяцінства ў дзіцячай літаратуры на прыкладзе твора “Сад з матылькамі” Тамары Бунты (36)

Каралева Яніна. Глыбокая гомельская плынь у гісторыі часопіса “Бярозка” [Усевалад Краўчанка, Кастусь Кірэенка, Анатоль Грачанікаў] (38)

Шапран Сяргей. Пісьменнікі Гомельшчыны – вясёлым штрыхом (41)

“Лідскі сшытак”: Метадычная панарама да XXXII Дня беларускага пісьменства

Тарасюк Вольга. Спадчына – апора для ўласнага развіцця і руху наперад (3)

Несцер Святлана. Урокі па арфаграфіі: Урок 1. “Правапіс галосных о, э, а” (X клас): Рыхтуемся да ЦЭ (4)

Гудач Наталля. Шлях да поспеху на цэнтралізаваным экзамене – праз Ліду (8)

Царук Наталля. Знакі прыпынку ў бяззлучнікавым складаным сказе: праверка ведаў і ўменняў у кантэксце прафарыентацыі: Урок беларускай мовы (IX клас) (11)

Альшэўская Галіна. Музейная педагогіка як сродак актывізацыі пазнавальнай дзейнасці вучняў V–IX класаў на ўроках беларускай мовы і літаратуры (14)

Валынец Кацярына. Нейрасеткі: новая эра ў адукацыі (18)

Гайко Таццяна, Пенда Вольга. QR-квэст “Па краіне лексікі і фразеалогіі” (19)

Грыцук Вольга. «Беларускаму краю бясконца я слова “люблю” паўтараю…»: Гульня-падарожжа да XXXII Дня беларускага пісьменства (VIII–IX класы) (21)

Коўшык Марыя. Падарожжа ў рыцарскі горад Ліду: Вусны часопіс (IX–XI класы) (23)

“З адною думкаю аб шчасці Беларусі…”

Да 100-годдзя надання Янку Купалу звання народнага паэта

Варонава Галіна. У пошуках Купалавых слядоў (3)

Несцяровіч Мечыслаў. “Добры дзень, мой землячок!”: Успаміны пра Янку Купалу (6)

Жукоўская Аксана. “Па купалаўскіх мясцінах”: Цыкл афортаў Лазара Рана з мастацкага фонду Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы (9)

Вальчук Алена. Рэлігійны аспект творчасці Янкі Купалы: На матэрыяле літаратурна-крытычных прац (12)

Шабельцаў Сяргей. Постаць Янкі Купалы ў жыцці беларусаў Аргенціны ў 1930–1960-я гг. (14)

120-годдзе народнага паэта Петруся Броўкі навуковы і метадычны часопіс “Роднае слова” сустрэў у музеі-кватэры літаратара. З юбілейнай нагоды там прайшоў круглы стол, дзе прагучала паведамленне галоўнага рэдактара выдання Наталлі Шапран з асэнсаваннем гісторыі публікацый броўкаўскай тэматыкі на старонках “Роднага слова” за амаль чатыры дзесяцігоддзі.

Цікава, што пачаткам гэтай гісторыі стаў літаратуразнаўчы артыкул, прысвечаны творчасці пісьменніка, надрукаваны ўжо ў першым нумары выдання ў 1988 г. А вось у апошнім, чэрвеньскім, выпуску “Роднага слова” традыцыю працягнулі матэрыялы аўтараў, які звярнуліся да асобы класіка і яго спадчыны праз архіўныя пошукі і тэксталагічны аналіз, а таксама праз досвед вывучэння ў школьнай праграме.  

У дзень народзінаў паэта адбылося і адкрыццё выставы сяброўскіх шаржаў – супольнага праекта часопіса і Літаратурнага музея Петруся Броўкі, ажыццёўленага ў межах добра вядомага чытачам “Роднага слова” цыкла “У анталогію беларускага шаржу”, дзякуючы якому ў  навуковы зварот вяртаюцца дзясяткі твораў гэтага жанру. Аўтар праекта Сяргей Шапран правёў для гасцей куратарскую экскурсію, звярнуўшы ўвагу на гісторыю найбольш рэдкіх знаходак.

“З адною думкаю аб шчасці Беларусі…”: Да 100-годдзя надання Янку Купалу звання народнага паэта

Барткова Марыля. Янка Купала – першы народны паэт Беларусі (3)

Чурыла Вікторыя. Гісторыя невядомага аўтографа Янкі Купалы (6)

Елісееў Канстанцін. “Дваццаць гадоў нашага сяброўства…”: Успаміны пра Янку Купалу (9)

Бурсікава Алена. Сустрэчы над Свіслаччу: Успаміны пра Янку Купалу (11)

Сыцэвіч Дар’я. Скарбніца вобразаў: новыя паступленні ў Купалаў дом: Мастацкія працы Яўгена Красоўскага і Сямёна Геруса (12)

Шапран Сяргей. У пошуках аўтара: хто стагоддзе таму маляваў Янку Купалу і Якуба Коласа? Заканчэнне (13)

Напярэдадні 9 Мая адбыўся семінар “Пад знакам Перамогі: асобы, архівы, дакументальныя сведчанні”, прысвечаны 80-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне, – сумеснае мерапрыемства Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і навуковага і метадычнага часопіса “Роднае слова”. Падчас семінара ў межах супольных праектаў “Роднага слова”, якія ажыццяўляюцца ў 2025 г., быў прадстаўлены вопыт рэпрэзентацыі архіўных матэрыялаў са збораў вядучых навуковых і музейных устаноў, а таксама актуальных навуковых даследаванняў, аб’яднаных тэмай захавання памяці пра Вялікую Айчынную вайну.  Гэтая тэма ніколі не пакідала старонкі часопіса, аднак асабліва ярка яна прагучала ў публікацыях сёлетняга майскага нумара.

Пад знакам Перамогі

Да 80-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне

Бязлепкіна-Чарнякевіч Аксана. Творы пра Вялікую Айчынную вайну ў кантэксце нацыянальнага літаратурнага канона (3)

Жук Таццяна. Дакументальныя сведчанні ваенных гадоў у архіўных зборах беларускіх пісьменнікаў  (8)

Міховіч Ульяна. “З Вялікім святам нашай Перамогі”: Лісты Аляксея Кулакоўскага, Міхася Калачынскага, Яўхіма Кохана: Лісты на шляхах Перамогі (11)

Самахвалаў Дзмітрый. Ранак Перамогі ў тэкстах і фотаздымках: Асоба на архіўных старонках (13)

Курцова Вераніка. Дыялектныя тэксты як комплексная навукова-інфармацыйная крыніца пра падзеі ваеннага часу (14)

Яўдошына Ларыса. Канцэпт “вайна” ў мастацкіх творах Фёдара Янкоўскага (18)

Мятліцкая Ганна. “…Я адчуваю на плячы сваім шынель у скатцы – як вянок Радзімы”: Мастацкая спецыфіка адлюстравання чалавека на вайне ў паэзіі Пятра Прыходзькі (21)

Бароўка Ванда. “Жураўліны крык” Васіля Быкава ў кантэксце твораў “Пядзя зямлі” Рыгора Бакланава і “Апошнія залпы” Юрыя Бондарава  (25)

Карлюкевіч Вераніка. Пісьменнік ваеннай праўды: Пераклады твораў Васіля Быкава ў Кітаі  (29)

Федарэц Яна. Тэма Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне ў творчасці беларускіх мастакоў (1950–1980-я гг.) (33)

Рубашная Анастасія. Страчаныя каштоўнасці: Лёс твораў беларускага мастацтва з нямецкага спіса 1942 г. (36)

Адамава Вольга. Тэма Вялікай Айчыннай вайны ў сучаснай мастацкай крытыцы паводле публікацый часопісаў “Мастацтва” і “На экранах” (40)

Есіс Яўген. Гераіня свайго часу: Праект па апавяданні “Маці” Янкі Брыля (VІ клас) (43)

Марцэвіч Таццяна. Пісьменніцкія лёсы, апаленыя вайной: Інтэлектуальная гульня (Х–ХІ класы) (44)